Bogactwo bez iluzji.

W mediach społecznościowych i serwisach finansowych przedstawiane są historie osób, które zgromadziły znaczny majątek dzięki rozwojowi przedsiębiorstwa, udanej inwestycji lub dziedziczeniu. W krótkiej opowieści nie zawsze uwzględniane są jednak wcześniejsze zasoby, ponoszone ryzyko oraz nieudane przedsięwzięcia. Na tej podstawie trudno ocenić, w jakim stopniu podobny rezultat byłby możliwy w innych warunkach. Zrozumienie sposobów powstawania majątków wymaga przyjrzenia się zarówno indywidualnym doświadczeniom, jak i danym obejmującym szersze grupy gospodarstw domowych.

Można to przedstawić na hipotetycznym przykładzie Eleganckiej Inwestorki, która przeczytała historię kobiety, która po 2 latach inwestowania w akcje jednej spółki technologicznej sfinansowała remont domu z zysków osiągniętych w tym czasie. W publikacji nie podano nazwy przedsiębiorstwa, dat transakcji ani zainwestowanej kwoty. Nie było więc możliwości zweryfikowania wyniku ani oceny ryzyka, które zostało podjęte. Brakowało również informacji o pozostałych inwestycjach tej osoby oraz ich wynikach. Od 2018 roku Elegancka Inwestorka przeznaczyła łącznie 54 000 zł na akcje 11 spółek. Przez kolejne 6 lat obserwowała różne wyniki poszczególnych inwestycji, dlatego opisana historia skłoniła ją do zastanowienia się nad swoim portfelem. Samo porównanie tych doświadczeń nie pozwalało jednak ocenić jakości podejmowanych decyzji. Nie były znane różnice w wielkości kapitału, terminach inwestycji ani zakresie ponoszonego ryzyka. Przed rozważeniem zmian w portfelu ponownie przeanalizowano własne założenia oraz informacje, na których można było opierać ocenę.

Przy analizowaniu historii majątków istotny jest sposób doboru przykładów. Jeżeli opisywane są wyłącznie osoby, które osiągnęły wyjątkowo dobre wyniki, pomijane pozostają doświadczenia tych, których podobne działania zakończyły się inaczej. Powstaje wówczas niepełny obraz możliwych rezultatów. Nawet szczegółowo udokumentowana historia jednej osoby ma ograniczoną wartość jako podstawa do formułowania ogólnych wniosków dotyczących budowania majątku. Szerszego kontekstu dostarczają badania nad rozkładem majątku oraz jego zmianami w czasie. W analizach Thomasa Piketty’ego rozpatrywana jest między innymi relacja między stopą zwrotu z kapitału a tempem wzrostu gospodarki. Gdy pierwsza z tych wielkości przewyższa drugą, w określonych warunkach może to sprzyjać koncentracji majątku. Znaczenie mają przy tym między innymi oszczędzanie części dochodów z kapitału, dziedziczenie oraz opodatkowanie. Zależność ta dotyczy procesów gospodarczych i nie stanowi prognozy wyniku pojedynczej inwestycji. W ocenie sposobów gromadzenia majątku uwzględniane są również dochody z pracy i działalności gospodarczej, możliwość regularnego odkładania środków oraz wielkość kapitału początkowego. Czas i reinwestowanie osiąganych dochodów mogą wpływać na skalę zmian wartości inwestycji, ale ich rezultat zależy od faktycznie uzyskanych stóp zwrotu, poniesionych strat oraz kosztów. Istotne są także warunki startowe oraz zdarzenia, które zwiększają lub ograniczają możliwość dalszego oszczędzania. Z tego powodu podobne zachowania finansowe mogą prowadzić do odmiennych rezultatów u różnych osób.

W artykule zostaną zestawione popularne wyobrażenia o bogactwie z danymi dotyczącymi rozkładu majątku w Stanach Zjednoczonych i na świecie. Omówione zostaną badania dotyczące zachowań inwestycyjnych kobiet i mężczyzn, z uwzględnieniem zakresu analizowanych danych oraz ograniczeń ich interpretacji. Przedstawione zostaną również historie Sylvii Bloom, która przez dziesięciolecia gromadziła aktywa, a część jej majątku została przeznaczona na wsparcie edukacji, oraz Hetty Green, która znacząco powiększyła odziedziczony kapitał. Ich doświadczenia zostaną rozpatrzone z uwzględnieniem odmiennych warunków początkowych. Osobna część będzie poświęcona badaniom Piketty’ego, mechanizmowi procentu składanego oraz znaczeniu czasu i dziedziczenia. Na zakończenie zostanie omówiony wpływ dywersyfikacji, reinwestowania dochodów oraz częstotliwości transakcji na sposób prowadzenia inwestycji wraz ze znaczeniem podatków i opłat.